РЕЗИМЕ НА ПРОЕКТОТ
Име на програмата Програма за прекугранична соработка Србија-Северна Македонија 2021-2027 (IPA III)
Повик за предлози Прв повик за предлози, EuropeAid/182708/IH/ACT/Multi
Број на договор и датум на потпишување 001920833 2024 10520 028 004 000 001-6 потпишано на 25.06.2026
Наслов на проектот Дијалектни задоволства – Јазик, наследство и туризам
Приоритетна оска на програмата ТП 2: Поттикнување на туризмот и културното и природното наследство
Специфична цел на програмата 2.1: Зајакнување на културното и природното наследство за одржлив развој на туризмот
Буџет на проектот Вкупна вредност на проектот во евра 411.727,98 евра Придонес од ЕУ во евра, вкл. процент 348.733,59 евра (85%)
Корисници на грантови Главен апликант

Младински совет Следна генерација Скопје ( Младински Нова Советска Генерација )

Ко-апликанти

1. Национална установа Музеј на Куманово (МК)

2. Јавна библиотека „ Радоје “ Домановиќ “ Лесковац (РС)

3. Граѓанско здружение „Спа“ (РС)

Територија на проектот Северна Македонија

Општина Куманово

Србија

Град Лесковац

Целни групи на проектот Целни групи:

1.        Локалното население во прекуграничниот регион Лесковац (Србија) и Куманово (Северна Македонија), особено оние кои го зборуваат или го познаваат локалниот дијалект

2.        Културни институции, вклучувајќи музеи, библиотеки и локални културни центри

3.        Туристички организации и даватели на услуги во двата региона

4.        Локални и регионални власти вклучени во зачувувањето на културата и развојот на туризмот

5.        Образовни институции, особено оние кои се занимаваат со јазични и културни студии

6.        Уметници, изведувачи и занаетчии кои работат со традиционални културни изрази

Локални производители на храна и угостители кои можат да ја претстават регионалната кујна

Времетраење на проектот Потпишано 25.06.2026 | Времетраење: 24 месеци 01.09.2026 – 31.08.2028
Логика на интервенција во проектот Општа цел

Да се поттикне одржлив развој на туризмот во прекуграничниот регион Лесковац (Србија) и Куманово (Северна Македонија) преку искористување и промоција на заедничкото културно наследство, со посебен фокус на уникатниот локален дијалект како мост за комуникација и културна размена.

Специфични цели

1.   Да се зачува, вреднува и промовира заедничкото јазично наследство на регионот Лесковац-Куманово.

2.   Да се развијат и имплементираат иновативни производи и искуства за културен туризам базирани на локалниот дијалект и да се зголеми бројот на туристи и да се продолжи времетраењето на престојот во прекуграничната област преку подобрена културна понуда.

Да се зајакне прекуграничната соработка меѓу културните институции и локалните заедници во зачувувањето на наследството и развојот на туризмот.

Резултати

1.        Зголемена свест и ценење на заедничкото јазично наследство кај локалното население и туристите.

2.        Развиени и промовирани нови тематски рути фокусирани на локалниот дијалект и подобрена туристичка инфраструктура и услуги што ги поддржуваат искуствата со културното наследство.

3.        Зголемен капацитет на локалните културни институции за зачувување и промовирање на јазичното наследство.

Зголемен број на културни настани и туристички производи што го претставуваат локалниот дијалект и сродните културни аспекти.

Главни активности ОП1 – Зголемена свест и ценење на споделеното јазично наследство кај локалното население и туристите: 1.3 Спроведување на сеопфатно прекугранично мапирање на постоечките локални дијалектни пишани, аудио, видео и човечки ресурси со анализа на засегнатите страни, 2.1 Анализирање и дигитализација на звучни и видео архиви на локалните музеи, радио и ТВ станици со репрезентативни дијалектни снимки, приказни и културни практики, 5.1 Организирање работилници за локалното население за да се запознаат со техниките за зачувување на дијалектите, 6.5 Создавање дигитална архива на дијалектни снимки, приказни и културни практики во рамките на заедничката дигитална платформа, Создавање повеќејазични промотивни материјали (брошури, веб-страница, содржина на социјалните медиуми),

ОП2 – Развиени и промовирани нови тематски рути фокусирани на локалниот дијалект и подобрена туристичка инфраструктура и услуги што ги поддржуваат искуствата со културното наследство: 3.1 Создавање „Патека за откривање на дијалекти“ што ги поврзува клучните културни места во двата региона, 3.2 Создавање „Патека на зборови и вкусови“ што го комбинира јазичното наследство со искуствата со локалната кујна, 6.1 Создавање интерактивни дијалектни експонати и во музејот и во библиотеката, 6.4 Развивање аудио водичи на локалниот дијалект за клучните културни места, 6.2 Инсталирање информативни панели по тематските рути што ги истакнуваат дијалектските карактеристики и културниот контекст, 6.3 Создавање заедничка дигитална платформа за виртуелно истражување на дијалектот и поврзаното културно наследство, достапна и за туристите и за истражувачите со виртуелна реалност и зголемена реалност.

ОП3 – Зголемен капацитет на локалните културни институции за зачувување и промовирање на јазичното наследство: Воспоставување на прекугранична мрежа на културни институции, формализирање на соработката помеѓу Јавниот музеј на локалната историја (Куманово) и Јавната локална библиотека (Лесковац) и заинтересираните страни за зачувување на дијалектите, 7.1 Организирање работилници за градење капацитети за вработените во културните институции и локалните засегнати страни во туризмот (Обука за иновации за презентација на наследството), 5.3 Спроведување на програма „Амбасадор на дијалектите“, обука на локални водичи за обезбедување автентични искуства богати со дијалекти за туристите, промовирање на познати актери од регионот каде што се зборуваат дијалектите за да се промовира.

ОП4 – Зголемен број на културни настани и туристички производи што го претставуваат локалниот дијалект и сродните културни аспекти: 4.5 Организирање на „Денови на лесковачко-кумановскиот дијалект“ со натпревари во проза, поезија, драма и стендап комедија, Организирање на фестивал на храна „Вкусовите на нашите зборови“ на кој ќе се претстави локалната кујна со презентации на тема дијалекти, 4.3 Организирање ревија на традиционална локална носија со трговска изложба на реплики на традиционалниот локален накит и носии, 5.2 Создавање на готвач „Пат на зборови и вкусови“ со вовед во дијалектот со локални рецепти.